Proses musyawarah dalam menentukan barisan kepimpinan memaparkan kelancaran polisi pentadbiran awal daulah dalam menguruskan persediaan peralihan kuasa sebelum kewafatan pemimpin kedua.
Perkumpulan para sahabat di perkarangan kota dalam menguruskan keputusan musyawarah bagi menentukan hala tuju pentadbiran. | 🖼️ Grafik Hiasan Detik360
📝 Isi Kandungan
Ringkasan Executive Artikel:
- Jawatankuasa Khas: Meneliti peranan dan kriteria enam orang sahabat pilihan yang dilantik sebelum kewafatan pemimpin terdahulu.
- Rundingan Tertutup: Menelusuri kaedah perbincangan strategik dan tapisan calon tanpa melibatkan pengaruh luar.
- Suara Marhaen: Membedah usaha pengumpulan maklum balas menyeluruh daripada penduduk kota bagi mencapai kata sepakat.
- Pelantikan Pemimpin: Mengkaji keputusan musyawarah Majlis Syura Enam dalam menetapkan pengganti tampuk pimpinan daulah.
MADINAH – 23 HIJRAH (644 MASIHI) – Pengurusan risiko keselamatan domestik di bawah pentadbiran awal daulah teruji berikutan tragedi pembunuhan khalifah kedua. Keadaan ini menuntut persediaan segera bagi memastikan kepimpinan tertinggi tidak mengalami kekosongan kuasa yang lama. Dasar musyawarah yang sedia ada digerakkan dengan pantas untuk memelihara kestabilan urusan tempatan kota.
Langkah berjaga-jaga diambil untuk menyaring maklum balas daripada kelompok marhaen dan barisan sahabat. Pendekatan ini terbukti penting dalam menyekat sebarang anasir yang cuba mengambil kesempatan daripada ketegangan situasi. Melalui ketetapan pentadbiran yang tersusun, persediaan transisi kuasa diusahakan dengan teliti demi mempertahankan dasar perpaduan dan Kestabilan Kerajaan Madinah daripada ancaman perpecahan.
■ 1. Penubuhan Jawatankuasa Syura Enam
Langkah awal bermula semasa khalifah kedua berada di katil pembaringan akibat kecederaan parah. Menyedari tanggungjawab besar terhadap masa depan daulah, khalifah menolak cadangan untuk melantik pengganti secara langsung, sebaliknya memilih untuk menyerahkan keputusan tersebut kepada jawatankuasa khas.
Umar al-Khattab menubuhkan kumpulan perunding yang dianggotai oleh enam orang sahabat kanan yang diyakini mempunyai kewibawaan tinggi. Ahli jawatankuasa ini diberi mandat sepenuhnya untuk berbincang secara musyawarah bagi memilih pemimpin baharu daripada kalangan mereka dalam tempoh tiga hari:
1. Calon Utama:
Saidina Uthman bin Affan dan Saidina Ali bin Abi Talib.
2. Anggota Perunding:
Abdur Rahman bin Auf, Saad bin Abi Waqqas, Zubair bin al-Awwam, dan Talhah bin Ubaidullah.
3. Status Abdullah bin Umar:
Anak lelaki khalifah hanya dibenarkan hadir sebagai penasihat mesyuarat tanpa hak untuk dicalonkan.
Nota Tambahan Urus Tadbir:
Penubuhan jawatankuasa ini dibuat berdasarkan penilaian keupayaan tokoh-tokoh utama yang diredai. Langkah pengasingan anak lelaki khalifah daripada pencalonan rasmi diambil bagi mengelakkan sistem warisan keluarga dalam urusan pentadbiran tertinggi daulah.
Ketetapan jawatankuasa ini disokong penuh oleh Kaum Muhajirin dan Kaum Ansar yang bersedia mematuhi keputusan akhir musyawarah. Sistem penapisan calon ini menjadi bukti kematangan dasar perundangan daulah dalam menguruskan hal ehwal kepimpinan. Keprihatinan dalam menyusun jawatankuasa ini berjaya menenangkan emosi jemaah, sekali gus memastikan hak awam serta kebebasan masyarakat awam kekal dilindungi semasa fasa persediaan peralihan kuasa dijalankan.
■ 2. Proses Rundingan Tertutup Jawatankuasa
Sebaik sahaja upacara pengebumian pemimpin terdahulu selesai, ahli jawatankuasa khas segera berkumpul di sebuah rumah kediaman bagi memulakan sesi perbincangan. Sesi musyawarah ini berjalan secara tertutup bagi memastikan setiap keputusan dibuat berdasarkan pertimbangan yang tenang tanpa sebarang gangguan luar.
Dalam pertemuan tersebut, Abdur Rahman bin Auf mengambil langkah awal dengan menawarkan diri untuk menarik diri daripada senarai calon pemimpin. Tindakan sukarela ini diambil bertujuan untuk meletakkan beliau sebagai orang tengah yang berkecuali bagi menguruskan proses saringan calon dengan adil:
Nota Tambahan Urus Tadbir:
Kaedah pengecilan senarai calon dilaksanakan secara berperingkat melalui penarikan diri sebahagian anggota jawatankuasa selepas mencapai kata sepakat. Pendekatan ini bertujuan untuk mengecilkan persaingan sehingga hanya menyisakan watak utama yang mendapat sokongan tertinggi.
Melalui sistem rundingan bersemuka tersebut, senarai calon berjaya dikecilkan daripada enam orang kepada dua pilihan utama sahaja. Penapisan peringkat akhir ini menyaksikan pencalonan bertumpu sepenuhnya kepada kewibawaan Saidina Uthman bin Affan dan Saidina Ali bin Abi Talib. Pemuafakatan yang ditunjukkan oleh barisan sahabat kanan ini mendapat kepercayaan penuh daripada Kaum Muhajirin dan Kaum Ansar yang setia menunggu hasil keputusan di luar ruang mesyuarat.
Kebijaksanaan jawatankuasa dalam mengendalikan sesi sulit ini terbukti berjaya mengekalkan kestabilan politik di dalam daerah. Langkah penapisan yang tersusun ini memberi keyakinan kepada seluruh penduduk bahawa urusan perundangan serta kebebasan masyarakat awam akan terus terpelihara, sekali gus memastikan asas dasar pentadbiran dan Kestabilan Kerajaan Madinah kekal kukuh mendepani fasa transisi.
■ 3. Tinjauan Suara Penduduk Madinah
Selepas mengecilkan senarai calon pemimpin kepada dua nama utama, jawatankuasa khas memulakan fasa pengumpulan maklum balas. Urusan ini dikendalikan sepenuhnya oleh Abdur Rahman bin Auf bagi memastikan keputusan akhir selari dengan kemahuan sebahagian besar masyarakat setempat.
Beliau meluangkan masa selama dua hari dua malam untuk turun padang bertemu dengan pelbagai lapisan penduduk kota. Gerak kerja ini melibatkan pertemuan bersemuka bagi mendengar pandangan daripada tokoh masyarakat, ketua pasukan tentera, serta marhaen awam:
Nota Tambahan Urus Tadbir:
Kaedah tinjauan suara ini dibuat dengan cara mengetuk pintu rumah penduduk secara individu pada waktu malam. Pendekatan pengurusan ini diambil bagi mendapatkan jawapan yang jujur tanpa sebarang tekanan sosial daripada pihak luar.
Hasil daripada tinjauan menyeluruh tersebut, sebahagian besar penduduk menyatakan kecenderungan yang seimbang terhadap kewibawaan kedua-dua calon. Walau bagaimanapun, kumpulan masyarakat memberikan penekanan penting agar pemimpin baharu yang dipilih nanti kekal meneruskan polisi pentadbiran awal daulah. Maklum balas yang dikumpul ini menjadi asas utama untuk membuat keputusan dalam sidang musyawarah rasmi.
Kesungguhan dalam mengumpul suara akar umbi ini membuktikan kebijaksanaan pimpinan dalam menguruskan pentadbiran daulah. Kerjasama erat daripada Kaum Muhajirin dan Kaum Ansar dalam memberikan pandangan membantu jawatankuasa menyelesaikan tugasan dengan lancar. Proses ini memberikan jaminan awal bahawa kebebasan masyarakat awam sentiasa diutamakan, sekali gus mengekalkan kestabilan urusan tempatan dan Kestabilan Kerajaan Madinah daripada sebarang risiko kecelaruan.
■ 4. Pelantikan Rasmi Khalifah Ketiga
Selepas mengumpulkan semua maklum balas daripada penduduk kota, ahli jawatankuasa khas berkumpul semula untuk membuat keputusan muktamad. Berdasarkan kesepakatan yang dicapai dalam sidang musyawarah tertutup, Abdur Rahman bin Auf mengumumkan nama calon yang menerima sokongan tertinggi daulah.
Pengisytiharan rasmi tersebut dilakukan di dalam Masjid Nabawi bagi membolehkan seluruh masyarakat menyaksikan fasa penting ini. Detik kemuncak pemuafakatan tersebut dirakamkan secara jelas melalui tindakan ketua jawatankuasa yang memanggil calon terpilih untuk menerima mandat secara terbuka:
Maksudnya: “Maka beliau (Abdur Rahman bin Auf) berkata: ‘Aku mengangkat tanganku kepadamu untuk berikrar atas kepatuhan kepada Kitab Allah, Sunnah Nabi-Nya, serta ketetapan dua khalifah selepasnya.’ Lalu Abdur Rahman memberikan ikrar taat setia kepadanya (Saidina Uthman) dan diikuti oleh seluruh orang ramai.” (Sahih al-Bukhari, Hadith No. 7207)
Nota Tambahan Urus Tadbir:
Ikrar taat setia atau bai'ah awam di dalam masjid bertindak sebagai pengesahan perundangan yang sah bagi mengikat persetujuan antara pemimpin dan masyarakat. Kaedah ini memastikan sistem pemerintahan baharu mendapat sokongan terbuka daripada seluruh institusi tempatan.
Tindakan tersebut segera diikuti oleh barisan sahabat utama serta seluruh jemaah solat yang hadir memadati ruang masjid. Kesediaan Kaum Muhajirin dan Kaum Ansar dalam memberikan ikrar kepatuhan berjaya menamatkan debaran massa berikutan peristiwa duka sebelum ini. Kejayaan upacara rasmi ini memberikan jaminan penuh kepada marhaen bahawa perlindungan hak serta kebebasan masyarakat awam akan terus berjalan lancar di bawah kawalan dasar pentadbiran awal dan Kestabilan Kerajaan Madinah yang kekal terpelihara.
■ 5. Rumusan Impak Urus Tadbir Akhir
Secara keseluruhan, kejayaan pengurusan transisi kepimpinan melalui kaedah musyawarah ini memberikan pengajaran tentang kepentingan muafakat. Walau bagaimanapun, daulah berjaya mengawal keadaan dewan solat pasca tragedi pembunuhan khalifah kedua, dan asas pengurusan yang ditinggalkan terbukti kukuh untuk mengekalkan keharmonian penduduk setempat serta melindungi hak seluruh masyarakat.
| Fasa Peristiwa | Tindakan dan Urus Tadbir | Kesan Domestik |
|---|---|---|
| Penubuhan | Pelantikan enam perunding peribadi sebelum kewafatan pemimpin kedua. | Sistem Syura Berfungsi |
| Tinjauan | Pengumpulan maklum balas menyeluruh daripada sebahagian besar penduduk kota. | Suara Marhaen Diambil |
| Pelantikan | Pengisytiharan rasmi dan upacara bai'ah awam secara terbuka di masjid. | Kuasa Bertukar Aman |
Keberhasilan mengendalikan fasa peralihan kuasa tanpa mencetuskan perbalahan membuktikan kematangan institusi tempatan. Perpaduan erat yang ditunjukkan oleh Kaum Muhajirin dan Kaum Ansar dalam menerima keputusan musyawarah berjaya menghalang sebarang cubaan sabotaj daripada pihak luar daulah. Pengurusan yang teratur ini memastikan kebebasan masyarakat awam tidak terjejas, sekali gus mengekalkan dasar pentadbiran dan kestabilan Kerajaan Madinah daripada risiko perpecahan dalaman. Dengan pelantikan Saidina Uthman melalui proses Majlis Syura Enam, maka bermulalah daulah Islamiah fasa pemerintahan Khalifah Uthman bin Affan dalam era Khulafa Ar-Rashidin.
💡 FAQ: Soalan Lazim Pemilihan Majlis Syura Enam
Mengapakah khalifah kedua menolak untuk melantik pengganti secara terus semasa berada di katil pembaringan?
Langkah tersebut diambil bagi memastikan urusan pemilihan pemimpin baharu daulah diserahkan sepenuhnya kepada keputusan musyawarah para sahabat kanan.
Siapakah yang menganggotai jawatankuasa khas Majlis Syura Enam?
Jawatankuasa ini dianggotai oleh Uthman bin Affan, Ali bin Abi Talib, Abdur Rahman bin Auf, Saad bin Abi Waqqas, Zubair bin al-Awwam, dan Talhah bin Ubaidullah.
Apakah peranan yang diberikan kepada Abdullah bin Umar di dalam jawatankuasa pemilihan tersebut?
Beliau dilantik sebagai penasihat mesyuarat sahaja bagi memberikan pandangan tanpa mempunyai hak untuk dicalonkan atau dipilih sebagai pemimpin.
Bagaimanakah Abdur Rahman bin Auf menguruskan proses saringan calon dengan adil?
Beliau mengambil langkah awal dengan menarik diri daripada senarai calon pemimpin untuk bertindak sebagai orang tengah yang berkecuali semasa sesi rundingan tertutup.
Apakah kaedah yang digunakan oleh jawatankuasa untuk mendapatkan maklum balas daripada penduduk kota Madinah?
Abdur Rahman bin Auf turun padang selama dua hari dua malam untuk mengetuk pintu rumah penduduk secara individu bagi mendapatkan pandangan jujur masyarakat.
Di manakah marhaen boleh menyemak dalil sahih mengenai upacara bai'ah rasmi khalifah ketiga?
Butiran mengenai kenyataan ikrar taat setia masyarakat di dalam masjid direkodkan secara murni di dalam Kitab Sahih al-Bukhari melalui hadith nombor 7207.
■ Uji Minda: Kuiz Poket Sirah
Ada 7 soalan. Sila pilih jawapan yang betul bagi setiap soalan di bawah dan tekan butang Seterusnya ➔.
